Handel, handel – wymiana dóbr i usług. Odkąd działają sklepy internetowe, to kupno lub sprzedaż odbywa się często bezkolizyjnie z człowiekiem. A kiedyś? Kiedyś, żeby nabyć, trzeba było wyjść do ludzi. I są takie przestrzenie, które z potrzeby handlu wypływają, lecz nierzadko były i są też wydarzeniem społecznym czy wręcz świętem.
Kiermasze, jarmarki czy targowiska instrumentów to okazje, które gromadzą nie tyle handlarzy, co producentów rozmaitej maści, rozmiarów i poziomu skomplikowania przyrządów do wytwarzania dźwięków. Dochodzi podczas nich do wielu transakcji, podczas których instrumenty przechodzą z rąk jednych do drugich. Kto tu bardziej korzysta – osoba pozyskująca pieniądz za swoją pracę, czy nabywająca, której przestrzeń zostanie urozmaicona o nowe dźwięki? Ale są tacy, co podejdą do straganu i nic nie kupią. Tylko wszystkiego chcą dotknąć, dmuchnąć, szarpnąć, puknąć, zarzucają twórcę pytaniami, drążą szczegóły, nabiorą wizytówek i idą do następnego. I taki też wychodzi bogatszy. Zyski niematerialne generuje sama spotykalność z ludźmi i z żywą muzyką – taka to wypłata na koniec dnia.
Kim są ci producenci, budowniczowie, twórcy instrumentów? To osoby, którym prócz miłości do muzyki dano jeszcze smykałkę majsterkowicza. Zazwyczaj potrafią grać na swoich wytworach. Ich wiedza bywa dziedziczona po mistrzach, ale często jest też wynikiem własnej dociekliwości i eksperymentów. Na co dzień pracują zaszyci w swoich warsztatach, a na kiermasze przynoszą owoce pracy własnych rąk i doświadczenie. Ludzie, kupujcie od nich, bo oni naprawdę coś wiedzą. Warto ich docenić i korzystać z ich produktów.
Takie wydarzenia to zjawiska bardzo głośne, ale ani częste, ani powszechne. O tym, gdzie odbywały się w Polsce w ostatnim ćwierćwieczu, traktuje poniższy artykuł. A jeśli czegoś się nie dowiedziałam, nie zauważyłam, proszę mnie koniecznie upomnieć.
Jarmark Tradycyjnych Instrumentów Muzycznych
podczas Taboru Domu Tańca w Chlewiskach
we współpracy z Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych
2003–2004
To pierwszy jarmark instrumentów ludowych, o jakim wiemy. Odbyły się dwie edycje w ramach II i III Taboru Domu Tańca w Chlewiskach, niedaleko Szydłowca. Na straganach twórcy instrumentów z Polski, Francji i Węgier wystawili współczesne i stare instrumenty – ptaszki, fujarki, ligawy, bębenki radomskie, skrzypce, dudy, harmonie, cymbały i liry korbowe.
Wydarzenia organizowali Remigiusz Mazur-Hanaj i Piotr Zgorzelski
Zobacz:
domtanca.art.pl…
Kazimierski Jarmark Instrumentów Tradycyjnych
/ Targowisko instrumentów
przy Klubie festiwalowym Tyndyryndy
podczas Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym
2012–2016
Te wydarzenia odbywały się z inicjatywy Remigiusza Mazura-Hanaja, a kuratorką i organizatorką była Katarzyną Zedel. Do udziału zapraszono wytwórców i kolekcjonerów z różnych części Polski. Jarmark/Targowisko odbywało się cyklicznie przez pięć lat w pobliżu namiotu Klubu Festiwalowego Tyndy-Ryndy przy Małym Rynku, a towarzyszyło mu hasło „Któryndy po instrumynty? Tyndy, tyndy!”
Organizatorzy zachęcali do udziału w targowisku, podczas którego można było poznać osobiście budowniczych instrumentów, poradzić się, zamówić instrument i oczywiście kupić/sprzedać instrument na miejscu. Można też było wykonać prosty instrument.
Zobacz:
– audycja Klub festiwalowy Tyndyryndy w Polskim Radiu
www.polskieradio.pl/8/194/artykul/634858,klub-festiwalowy-tyndyryndy
– Klub Tyndyryndy targowisko Instrumentów w 2012 roku
www.youtube.com/watch?v=KhlAFhWLgQQ
– Tyndyryndy 2013 Pograjki wokół Targowiska Instrumentów
www.youtube.com/watch?v=WFUhsMl6WOw
– informacje o wydarzeniu – 2012
kulturaludowa.pl/aktualnosci/festiwal-kapel-i-spiewakow-ludowych-2012/
www.kazimierzdolny.pl/news/tyndyryndy_na_46_festiwalu_kapel/14615.html
Targowisko Instrumentów
podczas Festiwalu Wszystkie Mazurki Świata
Warszawa, od 2011
www.targowiskoinstrumentow.pl
Targowisko Instrumentów przy warszawskim Festiwalu Wszystkie Mazurki Świata to najdłużej odbywająca się tego typu impreza w Polsce. Ojcem i organizatorem jest Piotr Piszczatowski, który nieustająco rozwija formułę Targowiska, starając się, by wydarzeniu towarzyszyła atmosfera karnawału. To barwna i głośna impreza, podczas której można wypróbować rozmaite instrumenty – tradycyjnych, klasyczne, eksperymentalne.
Pierwszy festiwal:
Pierwsze wydarzenie skupiło około 30 twórców i twórczyń instrumentów ludowych, a w ostatnich latach wystawia się ich ponad 100. Jest to efekt wieloletnich starań i podróży Piotra w poszukiwaniu osób, które w bliższej lub dalszej relacji z kulturą tradycyjną parają się produkcją instrumentów. Poznać ich można również dzięki stronie internetowej www.targowiskoinstrumentow.pl – stale powiększanej bazie opowieści, zdjęć, kontaktów oraz informacji o organizowanych wydarzeniach. Ta strona pokazuje, jak bogaty jest temat instrumentów w Polsce. Powstała w ramach stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Norodowego, którego częścią były podróże Piotra i Doroty Piszczatowskich do twórców i twórczyń działających w całym kraju.
Pierwsze Targowisko Instrumentów miało miejsce na Skwerze Hoovera przy Krakowskim Przedmieściu. Na przestrzeni lat gościło również z Bibliotece Rolniczej i w Terminalu Kultury Gocław. Jednak najbardziej kojarzonym miejscem zdarzenia stała się Forteca Kręglickich, zdolna pomieścić nie tylko wielu twórców i twórczyń instrumentów, ale też przestrzeń na prelekcje i wydarzenia towarzyszące. Tam też odbywa się Noc Tańca, która wieńczy cały festiwal Wszystkie Mazurki Świata.
Dzięki prelekcjom odbywającym się podczas festiwalu, uczestnicy mają okazję posłuchać opowieści twórców instrumentów. Działa również Pracownia Instrumentów, umożliwiająca obserwację na żywo pracy twórców.
Zobacz:
www.targowiskoinstrumentow.pl
Facebook/Targowiskoinstrumentow
Instagram/targowiskoinstrumentow
Facebook.com/festivalmazurki
YouTube.com/@festivalmazurki/search…
Instrumenty tradycyjne na Jarmarku Jagiellońskim
podczas festiwalu re:tradycja
Lublin
Jarmark Jagielloński to wydarzenie, które od wielu lat skupia w sierpniowy weekend rzemieślników i artystów ludowych, a wśród nich zawsze pojawia się kilka, kilkanaście stoisk twórców instrumentów muzycznych, którzy prezentują i sprzedają swoje dzieła. Co roku Jarmark obiera za cel promocji inną dziedzinę – w roku 2021 tematem przewodnim były instrumenty tradycyjne.
Wydarzeniom towarzyszył bogaty program uzupełniający, obejmujący wystawy, spotkania i spektakle. Jednym z punktów programu była Letnia Szkoła Tradycji, zorganizowana przez Fundację Kultura Enter, w ramach której uczestnicy poznawali tajniki budowy melodycznych i rytmicznych instrumentów ludowych. Zajęcia prowadzili doświadczeni budowniczowie.
Podczas Jarmarku Jagiellońskiego, w ramach festiwalu re:tradycja, odbywają się również koncerty i potańcówki z udziałem artystów ludowych.
Organizatorami wydarzenia były Warsztaty Kultury, a realizatorkami w 2021 roku były Karolina Waszczuk i Agata Turczyn, działające we współpracy z Katarzyną Zedel.
Poznaj gości Jarmarku Jagiellońskiego:
retradycja.eu/pl/jarmark-jagiellonski/
Zobacz:
retradycja.eu/pl/letnia-szkola-tradycji
retradycja.eu/pl/muzyczny-jarmark-jagiellonski-2021
Facebook.com/retradycja
Instagram.com/retradycja_jarmarkjagiellonski
Jarmark Świętej Cecylii – Otwarta Pracownia Instrumentów
podczas Międzynarodowego Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem
2018–2022
Święta Cecylia jest patronką chórzystów, lutników, muzyków i organistów – jej imię otrzymał Jarmark, który odbywał się na Równi Krupowej. Swoje wytwory prezentowało na nim kilkudziesięciu budowniczych instrumentów głównie z Polski, ale też m.in. ze Słowacji, Ukrainy i Turcji. Ich obecność na Jarmarku umożliwia zobaczenie i posłuchanie ponad stu instrumentów tradycyjnych, lutniczych czy rekonstruowanych na podstawie ikonografii, a także autorskich.
Jarmarki przypominały nieco otwarte pracownie, bo obok gotowych instrumentów można było przyjrzeć się warsztatowi twórców – ich narzędziom i pracy, podpytać o tajniki, czy poprosić o specjalistyczną konsultację. Na instrumentach można było też zagrać. Ponadto odbywały się prezentacje mistrzów fachu.
Gospodarzami Jarmarku Instrumentów byli Piotr i Dorota Piszczatowscy oraz Jan Michałczak.
Galicyjskie Targowisko Instrumentów
Kasztel – Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Szymbarku
2022 i od 2024
Kasztel w Szymbarku położony jest w regionie o bogatych i różnorodnych tradycjach, praktykach wytwórczych i stylach muzycznych współtworzących kulturę dawnej Galicji – tak reklamują swoje wydarzenie organizatorzy. – To wyjątkowe spotkanie z dźwiękiem, rzemiosłem i tradycją, dla dzieci, dorosłych i całych rodzin.
Na Targowisku twórcy instrumentów prezentują swoje dzieła – można ich dotknąć, posłuchać, zagrać na nich, zajrzeć do środka i porozmawiać z autorami. Odbywają się prezentacje poświęcone tradycjom i nowoczesnym podejściom do budowy instrumentów. Nie brakuje wspólnego muzykowania i śpiewania podczas warsztatów, otwartych prób, koncertów i potańcówek.
W ramach warsztatów „Zrób to sam” dzieci i dorośli, pod okiem doświadczonych twórców, budują proste instrumenty – szarpane, dęte i perkusyjne – ucząc się podstaw konstrukcji i eksperymentując z dźwiękiem.
Galicyjskie Targowisko Instrumentów jest kolejnym wydarzeniem, którego kuratorem jest Piotr Piszczatowski, od lat zbierający wiedzę o twórcach instrumentów.
Zobacz:
targowiskoinstrumentow.pl/galicyjskie-2025-informacje-o-wydarzeniu
Bierzcie, grajcie, nie żałujcie!
Za konsultacje dziękuję Katarzynie Zedel i Piotrowi Piszczatowskiemu
