Zespół folklorystyczny „Pogranicze” z Szypliszk

Zespół „Pogranicze” powstał 1981 r. przy Gminnym Ośrodku Kultury w Szypliszkach. Od 1987 roku kierownikiem jest Józef Murawski. Nazwa grupy pochodzi od regionu, z którego wywodzą się członkowie zespołu, czyli pogranicza polsko-litewskiego. Grupa od początku swojej działalności pieczołowicie odtwarza i włącza do repertuaru tradycyjne pieśni, tańce i obrzędy z wsi położonych przy granicy litewskiej w gminie Szypliszki.

Przez dwadzieścia lat w zespole działała grupa taneczna, której przygrywali muzykanci:
Józef Luty – harmonia guzikowa
Wacław Jaśkiewicz, Jan Staśkiewicz, Sylwia Dębowska – skrzypce
Grażyna Furman – basetla
Leon Racis – bębenek obręczowy

„Pogranicze” reprezentowało swój region na wielu festiwalach, przeglądach i spotkaniach w Polsce i za granicą, zdobywając prestiżowe nagrody. Na Festiwalu Kapel i ŚpiewakówLudowych w Kazimierzu Dolnym w kategorii zespołów śpiewaczych grupa wystąpiła pięć razy, zdobywając trzy pierwsze miejsca, jedno drugie oraz nagrodę główną „Basztę”, w kategorii Duży–Mały wyróżnienie, w kategorii kapel wyróżnienie, a w 2020 r. harmonista Józef Luty zdobył trzecią nagrodę w kategorii solistów instrumentalistów.

Repertuar:
W repertuarze zespołu znajdują się różnorodne pieśni ludowe: zalotne, miłosne, dziadowskie ballady, patriotyczne, rekruckie i obrzędowe. Szczególnie wyróżniające się na tym terenie są pieśni żałobne, zachowujące najbardziej archaiczne składniki tekstowo-melodyczne, piękne pieśni adwentowe, wielkopostne, pastorałki
bożonarodzeniowe, pieśni wielkanocne i maryjne. Zespół dzięki własnym badaniom terenowym z wielką starannością odtworzył wszystkie tradycyjne obrzędy, które funkcjonowały na tym terenie. Na przeglądach zespołów obrzędowych prezentował następujące widowiska: „Chodzenie z gwiazdą”, Król Herod”, „Chodzenie z Ewangelią w Wielkim Tygodniu”, „Chodzenie po Allelui”, „Nabożeństwo majowe” oraz „Dni Krzyżowe”.

Nagrody:
1984 – II miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Amatorskich w Suwałkach
1986 – I miejsce na Suwalskim Jarmarku Folklorystycznym w Węgorzewie
1987 – I miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym
1989 – Nagroda im. Oskara Kolberga za całokształt działalności
1991 – 1987 – I miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym
1992, 1995 – laureat Ogólnopolskiego Konkursu Tradycyjnego Tańca Ludowego w Rzeszowie
2006 – Baszta na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym2016 –I miejsce w Turnieju Muzyków Prawdziwych
2018 – Nagroda Główna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na III Festiwalu Tradycji Ludowych w Stężycy
2019 – I miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu
2020 – III miejsce dla harmonisty Józefa Lutego w kategorii instrumentalnej na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym
2020 – I miejsce w Turnieju Muzyków Prawdziwych

Józef Murawski otrzymał nagrody:
2001 – Nagroda Ministra Kultury „Animator Kultury 2001”
2006 – Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie twórczości ludowej
2009 – Laureat Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej” w kategorii naukowcy, badacze, popularyzatorzy

Dyskografia:
1999 – Zespół Pogranicze, Polonia Records
2016 – Zaśpiewaj słowiku z okazji 35-lecia istnienia zespołu, utwory pochodzące z Archiwum Polskiego Radia
2020 – Tam na górze kwitną róże – tańce, gmina Szypliszki
2021 – Bywaj zdrowa moja lubo – pieśni rekruckie i patriotyczne, gmina Szypliszki
2021 – Każde stworzenie śpiewaj swe pienie – kolędy i pastorałki, gmina Szypliszki
2021– Wielka to miłość Boga Ojca była – pieśni wielkopostn, gmina Szypliszki
2021 – Róża Maryja, jasność Maryja – Różaniec Chwalebny i pieśni maryjne, gmina Szypliszki
2021 – Stała Matka Boleściwa – Różaniec żałobny, gmina Szypliszki

Wydawnictwa:
1995, 2009 – reprint kantyczki pogrzebowej Pieśni nabożne na święta uroczyste podług Kościoła Świętego Rzymskokatolickiego na cały rok zebrane (opublikowanej w Suwałkach w 1925r.)
1998 – śpiewnik z repertuarem zespołu Pieśni i przyśpiewki ludowe POGRANICZA

Linki:
www.pogranicze.szypliszki.eu
Audycja o 40-leciu zespołu
Pogranicze na Muzycznej Scenie Tradycji

Kontakt:
Józef Murawski
tel. 661 204 214
e-mail: [email protected]

 

Artykuł został zrealizowany przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego